Cây Xanh

Bài 5. châu phi và khu vực mỹ latinh

BÀI 5. CHÂU PHI VÀ KHU VỰC MỸ LA TINH

I. Châu Phi

1. Vài nét về châu Phi trước khi bị xâm lược

– Châu Phi là lục địa lớn thứ hai thế giới, giàu có về tài nguyen khoáng sản, có nền văn hóa lâu đời. Trước khi người châu Âu xâm chiếm và phân chia châu Phi, nhân dân ở đâu đã biết dùng đồ sắt, nghề dệt và nghề gốm phát triển, ngành chăn nuôi và trồng trọt phổ biến.

2. Các đế quốc xâm lược phân chia châu Phi

– Từ giữa thế kỉ XIX thực dân châu Âu bắt đầu xâm lược châu Phi.

– Vào những năm 70, 80 của thế kỉ XIX, sau khi hoàn thành kênh đào Xuy-ê, các nước tư bản phương Tây đua nhau xâu xé châu Phi.

+ Anh chiếm: Nam Phi, Ai Cập, Đông Xu-đăng, một phần Đông Phi, Kênia, Xômali, Gam-bi-a.

+ Pháp chiếm: Tây Phi, miền xích đạo châu Phi, Ma-đa-ga-xca, một phần Xô-ma-li, An-giê-ri, Tuy-ni-di, Xa-ha-ra.

 + Đức: Camôrun, Tôgô, Tây Nam Phi, Tadania,

 + Bỉ chiếm Công gô                                   

 + Bồ Đào Nha: Mô-dam Bích, Ănggôla và một phần Ghinê

– Đầu thế kỉ XX việc phân chia thụôc địa giữa các đế quốc ở châu Phi căn bản đã hoàn thành.

Các nước thực dân phân chia châu Phi
Các nước thực dân phân chia châu Phi

3. Các cuộc đấu tranh tiêu biểu của nhân dân châu Phi

Thời gian

Phong trào đấu tranh

Kết quả

1830-1874

Cuộc đấu tranh của Áp-đen Ca-đê ở Angiêri thu hút đông đảo lực lượng tham gia

Pháp mất nhiều thập niên mới chinh phục được nước này.

1879-1882

Ở Ai Cập Atmet Arabi lãnh đạo phong trào “Ai Cập trẻ”

Năm 1882 các đế quốc mới ngăn chặn được phong trào

1882-1898

Mu-ha-met At-mét đã lãnh đạo nhân dân Xu-Đăng chống thực dân Anh

Năm 1898 phong trào bị đàn áp đẫm máu nên  thất bại

1889

Nhân dân Ê-ti-ô-pi-a tiến hành kháng chiến chống thực dân Italia.

– Ngày 01/3/1896 Italia thất bại, Êtiôpia giữ được độc lập

-Cùng với Libêria là những nước châu Phi giữ được độc lập ở cuối thế kỉ XIX đến XX.

Khởi nghĩa của Abdel-Kader (Angieri)

Atmet Arabi - Ai Cập
Atmet Arabi – Ai Cập

* Kết quả: phong trào đấu tranh chống thực dân của nhân dân châu Phi đều thất bại (trừ Êtiôpia).

* Nguyên nhân thất bại: chênh lệch lực lượng, trình độ tổ chức thấp, bị thực dân đàn áp.

* Ý nghĩa: thể hiện tinh thần yêu nước, tạo tiền đề cho giai đoạn sau – đầu thế kỉ XX.

– Phong trào đấu tranh ở châu Phi bao gồm đấu tranh bảo vệ độc lập và đấu tranh chống ách đô hộ của chủ nghĩa thực dân.

II. Khu vực Mĩ La-tinh

1. Chế độ thực dân ở khu vực Mỹ La-tinh

Lược đồ khu vực Mỹ La Tinh đầu thế kỷ XIX
Lược đồ khu vực Mỹ La Tinh đầu thế kỷ XIX

– Mĩ La-tinh: là một phần lãnh thổ rộng lớn của châu Mĩ. Gồm một phần Bắc Mĩ, toàn bộ Trung Mĩ, Nam Mĩ và những quần đảo ở vùng biển Ca-ri-bê. Sở dĩ gọi đây là khu vực Mĩ La-tinh vì cư dân ở đây nói tiếng Tây Ban Nha hay Bồ Đào Nha (ngữ hệ La -tinh).

– Trước khi bị xâm lược, Mĩ La-tinh là một khu vực có lịch sử văn hóa lâu đời, giàu tài nguyên. Cư dân bản địa ở đây là người Inđian, chủ nhân của nhiều văn hóa cổ nổi tiếng, văn hóa May-a, văn hóa In-ca, văn hóa A-dơ-tếch.

* Chế độ thực dân ở Mĩ Latinh:

– Đầu thế kỉ XIX, đa số các nước Mĩ Latinh đều là thuộc địa của Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha.

– Chủ nghĩa thực dân đã thiết lập chế độ thống trị phản động, dã man, tàn khốc:

+ Tàn sát dồn đuổi cư dân bản địa, chiếm đất đai lập đồn điền

+ Đưa người Châu Phi sang để khai thác tài nguyên (vàng và bạc, người ta còn chở từ châu Mĩ về Tây Ban Nha đường, ca cao, gỗ, đá quý, ngọc trai, cánh kiến, thuốc lá, bông… )

2. Phong trào đấu tranh giành độc lập

Thời gian

Tên nước

Kết quả

Cuối XVIII

Ở Haiti bùng nổ cuộc đấu tranh (1791) chống Pháp  dưới sự lãnh đạo của Tút-xanh Lu-véc-tuy-a.

– Năm 1803 thắng lợi .

-Haiti thành nước cộng hòa da đen đầu tiên ở Nam Mĩ.

-Cổ vũ phong trào đấu tranh ở Mĩ Latinh.

20 năm đầu thế kỉ XX

-Phong trào đấu tranh nổ ra sôi nổi, quyết liệt ,các quốc gia độc lập ở Mĩ Latinh lần lượt hình thành .

– Các quốc gia độc lập ra đời :

+ Mê hi cô : 1821

+ Áchentina : 1816

+ Urugoay: 1828

+ Paragoay: 1811

+ Braxin: 1822

+ Pê-ru: 1821

+ Colômbia: 1830

+ Ecuađo: 1830

 

Cuộc khởi nghĩa của Tút-xanh Lu-véc-tuy-a (Ha-i- ti) năm 1791
Cuộc khởi nghĩa Tút-xanh Lu-véc-tuy-a (Ha-i-ti) 1791

* Nhận xét

– Đầu thế kỉ XX phong trào đấu tranh giành độc lập ở Mĩ Latinh diễn ra sôi nổi, quyết liệt. Kết quả hầu hết khu vực đã thóat khỏi ách thống trị của thực dân Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha trở thành quốc gia độc lập

3. Tình hình Mĩ La-tinh sau khi giành độc lập và chính sách bành trướng của Mĩ

– Sau khi giành độc lập, các nước Mĩ Latinh có tiến bộ về kinh tế – xã hội: Braxin trồng nhiều bông và cao su, cung cấp một nửa cà phê cho thị trường thế giới. Achentina sản xuất len, da cừu, thịt bò xuất khẩu sang Anh… Các đồn điền trồng lúa mì, chăn nuôi,…phát triển mạnh. Dân số tăng nhanh do người nhập cư ngày càng đông.

– Mĩ âm mưu biến Mĩ Latinh thành “sân sau” của Mĩ ở Mĩ Latinh.

– Để thực hiện được âm mưu của mình, Mĩ đã đưa ra thủ đoạn tuyên truyền học thuyết: “Châu Mĩ của người châu Mĩ” (1823), thành lập “Liên minh dân tộc các nước cộng hòa châu Mĩ” (Liên Mỹ)dưới sự chỉ huy của Oa-sinh-tơn.

– Năm 1898  Mỹ hất cẳng Tây Ban Nha (người châu Âu) khỏi châu Mĩ.

– Đầu thế kỉ XX, dùng chính sách “Cái gậy lớn” và “Ngoại giao đô la” để khống chế khu vực này.

=> Mĩ Latinh trở thành thuộc địa kiểu mới của Mĩ.


MỸ LATINH – NÉT “QUYẾN RŨ” VẠN NGƯỜI MÊ


Hành trình Cuba Mexico Panama
Khám phá Cuba – Hòn Ngọc Quý Của Vùng Caribbean Khám Phá Những Điều Bí Ẩn Của Nền Văn Minh Maya Huyền Bí:
+ Ghé thăm thủ đô La Havana xinh đẹp của đất nước Cuba, nơi vẫn còn lưu giữ khu Phố cổ La Havana được UNESCO công nhận di sản văn minh nhân loại năm 1982.
+ Phóng tầm mắt ngắm toàn cảnh thiên nhiên tươi đẹp thung lũng Viñales từ điểm cao nhất của dãy núi Guaniguanico và dừng chân tại Nông trại thuốc lá Montesino nơi tên tuổi cho xì gà Cuba với nghề trồng thuốc lá và sấy khô lá thuốc làm xì gà. Khu vực này được cho là có thổ nhưỡng thích hợp nhất để trồng lá thuốc xìgà.
+ Chiêm ngưỡng bức tranh khổng lồ được vẽ trực tiếp lên vách núi mô tả về tiến trình lịch sử của sự sống trên Trái Đất, đây là tác phẩm của chuyên gia về nghệ thuật \

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Cây Xanh

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button